Szerpowie

 

Namche Bazar - stolica Szerpów foto MD

Słynny naród Szerpów (od którego popularnie przyjęło się wszystkich pomocników czy tragarzy nazywać, jak widać niezbyt słusznie, szerpami właśnie) zamieszkuje wysoko położone regiony wzdłuż rzeki Dudh Kosi (dudh - mleko, kosi - rzeka). Słowo Szerpa pochodzi z języka tybetańskiego i jest wynikiem nepalskiej wymowy złożenia wyrazów: sher - wschód i wa - lud. Pierwsi Szerpowie przybyli w pusty wówczas, a w porównaniu z Tybetem żyzny i przyjazny, rejon Khumbu około 500 lat temu ze wschodniotybetańskiej prowincji Kham. Nic dziwnego zatem, że w kulturze i języku tej grupy etnicznej zauważamy wiele cech wspólnych z tradycyjnym, a dziś odchodzącym w niebyt, Tybetem. Szerpowie często zamieszkują wioski wraz z przedstawicielami innych grup, możemy jednak być pewni, że najwyżej położone domostwa osady będą należały właśnie do nich. W Khumbu szerpańskie wioski spotykamy nawet na wysokości powyżej 4000 metrów.

Zimą, gdy wsie i pastwiska pokrywa gruba warstwa śniegu a temperatura spada wiele kresek poniżej zera, tylko starsi mieszkańcy zostają w osadach. Młodzi udają się w cieplejsze południowe rejony, gdzie zajmują się handlem lub najmują do pracy. Do domów wracają najczęściej w okolicach święta losar - lutowego Nowego Roku. Szerpowie są jedną z najbardziej mobilnych nacji Nepalu.

Ekonomiczne podstawy bytowania Szerpów osadzają się na czterech czynnikach: turystyce (przewodnictwo, tragarze, hotele), hodowli zwierząt (jaki, krowy, dzo - krzyżówka krowy i jaka), handlu (Namche Bazar, szlak handlowy z Tybetem przez Przełęcz Nangpa) i uprawie roli.

Domy Szerpów w regionie Khumbu są zazwyczaj kamienne - dwukondygnacyjne z częścią mieszkalną na piętrze.

Co ciekawe, odmiennie niż u Gurungów i wielu innych grup etnicznych, Szerpowie wydzielili między sobą klany egzogamiczne - Szerpa może szukać żony tylko poza własnym klanem.

Po dziś dzień można pośród Szerpów zauważyć zjawisko poliandrii - zawsze jednak mężowie jednej kobiety są braćmi. Poligamia również się zdarza, choć zdecydowanie rzadziej. Kiedy w rodzinie pojawia się trzeci syn zazwyczaj postanawia się, że "średni" zostanie, przynajmniej na jakiś czas, buddyjskim mnichem.

Szerpowie, dzięki intensywnym kontaktom z uczestnikami himalajskich ekspedycji, trekkerami, pomocy ze świata na budowę szkół itd. wyróżniają się pośród górskich ludów Nepalu poziomem edukacji w zachodnim tego słowa znaczeniu. Obszar Khumbu zamieszkuje około 4000 Szerpów, ponad 20000 osób z tej grupy etnicznej żyje w sąsiednich dystryktach, kilkaset osób w Kathmandu i rejonie Helambu. Ponad 10000 Szerpów wyemigrowało do Dardżylingu i innych rejonów Indii.